Planlı mısınız, Doğaçlamacı mı? 8 Soruluk Test

Bazı insanlar bir işe başlamadan önce her ayrıntıyı planlar; bazıları yola çıkıp gerektikçe karar verir. İkisi de zaman zaman iyi sonuç verir, ikisi de zaman zaman başarısız olur. Belirleyici olan hangi yaklaşımın benimsendiği değil, o yaklaşımın işin türüne uyup uymadığıdır. Belirsizliğin yüksek olduğu bir işte ayrıntılı plan boşa gider; tekrar eden ve bağımlılıkları çok olan bir işte doğaçlama pahalıya patlar.

Aşağıdaki sekiz soruluk test, planlama ve doğaçlama arasındaki eğiliminizi görmenize yardımcı olmak için hazırlandı. Her soruda A için 1, B için 2, C için 3 puan alın; sonunda toplam puanınıza göre kısa bir değerlendirme bulacaksınız.

Doğada da bu iki yaklaşımın karışımı görülür: sincapların tohum saklama davranışı, hem geleceğe hazırlık hem de büyük bir belirsizlik payı içerir. Testi yaparken de gerçekte ne yaptığınızı düşünün, ideal davranışınızı değil.

1. Bir işe başlamadan önce?

• A) Doğrudan başlarım, planı yolda kurarım.
• B) Ana adımları kabaca düşünürüm.
• C) Adımları ve sırayı yazarım.

2. Beklenmedik bir durum çıktığında?

• A) Kolayca uyum sağlarım.
• B) Biraz zorlanır, sonra toparlarım.
• C) Planı gözden geçirir, yeni sırayı kurarım.

3. Uzun bir yolculuğa çıkarken?

• A) Çantayı son anda toplarım.
• B) Bir gün önce toplarım.
• C) Liste üzerinden hazırlanırım.

4. Birden fazla kişiyle iş yaparken?

• A) Yolda konuşarak ilerlerim.
• B) Ana konuları baştan konuşurum.
• C) Kimin ne yapacağını yazılı olarak netleştiririm.

5. Planınız bozulduğunda ne hissedersiniz?

• A) Fark etmez, zaten esnek ilerlerim.
• B) Rahatsız olurum ama sürdürürüm.
• C) Yeni bir plan yapmadan devam etmek zor gelir.

6. Tekrar eden işlerde?

• A) Her seferinde baştan düşünürüm.
• B) Alışkanlıkla ilerlerim.
• C) Kayıtlı bir sıram var, onu izlerim.

7. Süre ve bütçe tahmini yapar mısınız?

• A) Genellikle hayır.
• B) Kabaca bir fikrim olur.
• C) Yazılı bir tahmin ve pay bırakırım.

8. İş bittikten sonra?

• A) Hemen sonraki işe geçerim.
• B) Kısaca düşünürüm.
• C) Ne aksadığını not eder, planı güncellerim.

Puanınız 8-12 arasındaysa

Doğaçlama tarafında duruyorsunuz. Bu, belirsizliğin yüksek olduğu ve hızlı karar gerektiren işlerde avantajdır; ancak bağımlılığı çok olan işlerde maliyet üretir. En hızlı kazanç, yalnızca iki noktada plan yapmaktan gelir: başkasına bağlı olan adımlar ve geri dönüşü olmayan adımlar.

Bunun dışındaki her şeyi eskisi gibi yürütebilirsiniz. Amaç planlı bir insana dönüşmek değil, esnekliğin pahalıya mal olduğu iki üç noktayı korumaktır.

Puanınız 13-19 arasındaysa

Duruma göre yaklaşım değiştiriyorsunuz; bu genellikle en işlevsel konumdur. Bu gruptaki tipik eksik, planın yazılı olmamasıdır. Kafada tutulan plan, ilk aksaklıkta dağılır ve yeniden kurulması zaman alır.

Üç satırlık bir yazılı plan bile büyük fark yaratır: ana adımlar, kritik tarih ve kimin neyi yapacağı. Bunun ötesine geçmek çoğu iş için gereksizdir.

Puanınız 20-24 arasındaysa

Planlı çalışıyorsunuz ve tekrar eden işlerde muhtemelen çok verimlisiniz. Bu gruptaki risk, planın kendisine fazla bağlanmaktır. Belirsizliğin yüksek olduğu işlerde ayrıntılı plan yapmak, gerçeklikle uyuşmadığında hem zaman kaybı hem de gereksiz bir gerginlik üretir.

Uygulanabilir bir denge şudur: belirsizlik yüksekse planı kısa tut, ilk adımı belirle ve ilerledikçe güncelle. Planlama becerisinin olgun hali, ne zaman az plan yapılacağını da bilmektir.